بستر تاریخی مفاهیم سیاسی- اجتماعی حادثه ی کربلا
17 بازدید
محل نشر: حوزه و دانشگاه » زمستان 1381 - شماره 33 » (41 صفحه - از 26 تا 66)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
در این نوشتار با بررسی واژه‏های به کار رفته در حادثه‏ی عاشورا و پی‏گیری سابقه‏ی تاریخی آنها کوشش شده است بستر وقوع این حادثه و زمینه‏های آن شناسایی شود. با ره‏گیریِ مفاهیمِ استفاده شده در این حادثه و بیان پیشینه‏ی تاریخی آنها مشخص می‏شود، که حادثه‏ی کربلا صرفا یک حادثه‏ی نظامی نبوده و یک‏باره به وقوع نپیوسته است، بلکه به نحوی امتداد اختلافات و درگیرهای گذشته است. تمایز افکار و عقاید دو طرف از خلال بررسیِ معنای نهفته در واژه‏های به‏کار رفته و روشن ساختن مراد کاربران آنها مشخص گردیده است. در این مقال با بررسی واژه‏های شیعه‏ی علی، شیعه‏ی عثمان و دین علی و دین عثمان نشان داده‏ایم که حادثه‏ی عاشورا نقطه‏ی عطفی برای تمایز شیعیان اعتقادی از دیگر گروه‏ها بوده است و با بررسی واژه‏های سنّت و بدعت، و امام، وصی و ذریه به پشتوانه‏ی اعتقادی این دو جریان پرداخته و در ادامه با بررسی واژه‏های مربوط به فرمان‏برداری، همچون: سمع، طاعت، خروج، عصیان و فتنه، به انحرافی که به نفع قدرتمندان در برداشت از این واژه‏ها راه یافته اشاره کرده‏ایم. در پایان با بررسیِ مفاهیمی هم‏چون: ذمه، ثار، نصر و صله‏ی رحم روشن کرده‏ایم که جامعه‏ی اسلامی پس از پیامبر به سوی ارزش‏های دوره‏ی جاهلی گام برداشته و این کلمات را نه در معنای تغییر یافته‏ی دوره‏ی اسلامی، بلکه در همان معنای سابق به کار برده است. واژه‏های کلیدی: مفاهیم عاشورا، شیعه، بدعت، طاعت، خروج، فتنه، ذمه، ثار.
آدرس اینترنتی